Afette amatör telsiz neden çalışır?

Bu yazıdan sonra büyük bir afette telefon ağının neden çöktüğünü, telsizin neden ayakta kaldığını ve amatör telsizcilerin nasıl çalıştığını bileceksin.

Telefon neden susar?

Cep telefonu tek başına çalışmaz. Sesin önce en yakın baz istasyonuna, oradan kablolarla operatörün merkezine gider. Büyük bir depremde bu zincirin her halkası kırılabilir:

• baz istasyonları elektriksiz kalır, yedek pilleri birkaç saatte biter,
• kablolar kopar, binalar yıkılır,
• ayakta kalan ağ, herkes aynı anda aradığı için tıkanır.

Telefonun ekranında çekiyor görünse bile arama gitmeyebilir.

Telsiz neden ayakta kalır?

İki el telsizi arasında hiçbir şirketin altyapısı yoktur. Bir pil ve bir anten yeter. Röleler de çoğu zaman kendi aküleriyle ya da güneş paneliyle çalışır. Röle de susarsa telsizciler simpleks konuşur: telsizden telsize, doğrudan.

Kısa dalgada ise telsizciler, yüzlerce kilometre öteye, afet bölgesinin dışındaki şehirlere doğrudan ulaşır.

6 Şubat 2023'te ne oldu?

Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra bölgede telefon ve internet bir süre çalışmadı. Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC) ekipleri bölgeye gitti ve haberleşmeyi sağladı. Kayıp, yaralı ve ihtiyaç haberlerini telsizle taşıdılar.

ARRL'nin aktardığına göre TRAC, kısa dalgada 28.540 MHz'i afet haberleşmesi için ana frekans olarak duyurdu. Dünyanın dört bir yanındaki telsizciler bu frekansı boş bıraktı.

TRAC, Türkiye Afet Müdahale Planı'nda haberleşmeden sorumlu kuruluşlar arasında yer alır ve her yıl 6 Şubat'ta ülke çapında tatbikat yapar.

Sen nerede durursun?

Afette amatör telsizcinin işi kahramanlık değil, düzenli haberleşmedir. Yeni başlayan biri için en değerli üç şey:

1. Kendi aileni ve sokağını haberleştirmek. Önceden belirlenmiş bir frekansta buluşmak.
2. Koordinasyonu dinlemek. Ağı yöneten istasyonun talimatlarına uymak, gereksiz konuşmamak.
3. Doğru bilgi taşımak. Yalnız gördüğünü ya da kaynağı belli olanı iletmek.

Bunun için afetten önce hazırlanmak gerekir. Sıradaki iki yazı tam olarak bunu anlatıyor.

Dikkat: Afet günü acil durum frekanslarında gereksiz konuşmak, hayat kurtaran bir mesajın önünü kesebilir. Görevli değilsen dinle, sana söz verilince konuş.

Şimdi sen dene

Afet sayfasını aç ve internetsiz de çalışan afet kartını incele. Bölgendeki rölelerin hangi dernek tarafından işletildiğini haritadan bul; o derneğin tatbikatlarına katılabilirsin.

Akılda kalsın

• Afette telefon ağı elektrik, kablo ve yoğunluk yüzünden çöker.
• Telsiz yalnız pil ve antene muhtaçtır; röle susarsa simpleks çalışır.
• 2023 depremlerinde TRAC telsizcileri haberleşmeyi sağladı.
• Yeni başlayanın en değerli işi: aileni haberleştirmek, dinlemek, doğruyu taşımak.

Kaynaklar

• IARU 1. Bölge: Türkiye depremi, 6 Şubat 2023 · okundu 2026-11-10
• ARRL: Amateur Radio Active in Turkey and Syria Following Earthquakes · okundu 2026-11-10
• DHA: Amatör telsizciler deprem bölgesinde haberleşmeyi sağladı · okundu 2026-11-10
• TRT Haber: Amatör telsizciler 70 ilde deprem tatbikatı yapacak · okundu 2026-11-10