Afette telsizle mesaj nasıl iletilir?
Afette telsizden geçen her mesaj bir hayatı etkileyebilir. Kısa konuşmak, yalnız doğruyu taşımak ve kayıt tutmak için uygulanabilir bir mesaj kalıbı.
Bu yazıdan sonra afette bir mesajı kısa, eksiksiz ve doğru şekilde iletebileceksin. Kalıbı bir kez öğrenirsen panik anında bile işler.
Dört kural
Afet sayfamızdaki dört kural burada da geçerlidir:
- Önce dinle. Frekansta biri konuşuyor mu, ağı yöneten bir istasyon var mı?
- Kısa konuş. Pil ve frekans ortak kaynaktır.
- Yalnız doğruyu taşı. Görmediğin bir şeyi kesin bilgi gibi aktarma.
- Kaydını tut. Saat, kimden, kime, ne.
Mesaj kalıbı
Bir mesajı şu sırayla söyle. Her soru bir cümle:
| Sıra | Soru | Örnek |
|---|---|---|
| 1 | Kim? | "TA1XXX, Kadıköy'den." |
| 2 | Nerede? | "Moda Caddesi 25 numara önü." |
| 3 | Ne oldu? | "Dört katlı bina kısmen yıkık." |
| 4 | Kaç kişi? | "İki kişi enkaz altında, sesleri geliyor." |
| 5 | Ne lazım? | "Kurtarma ekibi ve ambulans." |
| 6 | Saat? | "Saat 14.20 itibarıyla." |
Adresi sokak ve numara olarak ver. "Bizim apartman" gibi ifadeler karşı tarafa bir şey anlatmaz.
Mesajı yazdır, sonra oku
Mümkünse mesajı önce kâğıda yaz, sonra telsizden oku. Yazılı mesaj daha kısa ve daha düzgün çıkar. Afet sayfasındaki mesaj yazıcı bu kalıbı doldurman için hazır bir form sunar ve internetsiz de çalışır.
Karşı taraf mesajı aldığında tekrar ettirmesini iste ya da "QSL" demesini bekle. Önemli rakamları (adres, kişi sayısı) fonetik alfabeyle ya da rakam rakam söyle.
"Duydum ki" ile başlayan mesaj
Afette en tehlikeli mesaj, kaynağı belli olmayan mesajdır. "Duydum ki falan yerde baraj patlamış" gibi bir cümle, panik yaratır ve ekipleri yanlış yere yollar.
Bir şeyi kendin görmediysen ya da kaynağını bilmiyorsan aktarma. Aktarmak zorundaysan kaynağını açıkça söyle: "Doğrulanmamış bilgi, kaynak: komşu."
Kayıt defteri
Aldığın ve ilettiğin her mesajı küçük bir deftere yaz:
- saat,
- kimden geldi, kime iletildi,
- mesajın kısa özeti.
Bu kayıt, bir mesajın kaybolup kaybolmadığını anlamak ve ekiplerin işini takip etmek için çok değerlidir.
Dikkat: Acil durumlarda ağı yöneten istasyonun talimatı her şeyden önce gelir. Söz sende değilken mesajını tekrar tekrar gönderme; sıranı bekle.
Şimdi sen dene
Kendi adresin için kalıbı doldurup bir örnek mesaj yaz. Sonra onu yüksek sesle, bir dakikayı geçmeden oku. Bir dakikayı geçiyorsa kısalt.
Akılda kalsın
- Önce dinle, kısa konuş, yalnız doğruyu taşı, kaydını tut.
- Kalıp: kim, nerede, ne oldu, kaç kişi, ne lazım, saat.
- Mesajı önce yaz, sonra oku; karşı taraftan onay al.
- Kaynağı belli olmayan bilgiyi kesin bilgi gibi aktarma.
Kaynaklar
- Sınav kapsamı "acil durum trafiği ve ulusal afet haberleşmesi": MEB e-Sınav Kılavuzu 2026 · okundu 2026-11-10
- Telsiz Ağı Afet sayfası: dört kural ve mesaj yazıcı