Kısa dalga (HF): dünyayla konuşmak
Kısa dalga sinyalleri gökyüzünden sekip kıtaları aşar. Hangi bant ne zaman açılır, ne gerekir, ilk kısa dalga görüşmesine nasıl başlanır?
Bu yazıdan sonra kısa dalga bantlarını, hangisinin gündüz hangisinin gece açıldığını ve kısa dalgaya başlamak için neye ihtiyaç olduğunu bileceksin.
Kısa dalga nedir?
Kısa dalga (HF), kabaca 3 ile 30 MHz arasındaki frekanslardır. Bu bantlarda sinyal iyonosferden yansıyarak binlerce kilometre öteye ulaşır. 100 watt ve tel bir antenle Japonya'yla, Brezilya'yla, Antarktika'daki bir istasyonla konuşmak mümkündür.
Türkiye'de kısa dalgada yayın yapma yetkisi A sınıfı belgeyle gelir. Dinlemek ise herkese serbesttir.
Bantlar ve karakterleri
Bantlar dalga boylarıyla anılır:
| Bant | Frekans | Ne zaman açık? |
|---|---|---|
| 80 m | 3,5–3,8 MHz | gece; yakın ve orta mesafe |
| 40 m | 7,0–7,2 MHz | akşam ve gece; Avrupa, bazen daha uzağı |
| 20 m | 14,0–14,35 MHz | gündüz; dünya çapında, en popüler bant |
| 15 m | 21,0–21,45 MHz | gündüz, güneşin aktif yıllarında |
| 10 m | 28,0–29,7 MHz | güneşin aktif yıllarında çok canlı |
Kural kabaca şöyledir: gündüz yüksek bantlar, gece alçak bantlar. Nedenini yayılım yazısında anlattık.
28,540 MHz bir bilgi olarak aklında dursun: 2023 depremlerinde TRAC'ın duyurduğu afet frekansıydı.
Ne gerekir?
- Kısa dalga telsizi: genelde 100 watt, SSB, CW ve dijital modları çalıştırır. İkinci el piyasası geniştir.
- Anten: en basiti tel bir dipol. 20 metre için toplam boyu yaklaşık 10 metredir. Balkonu olmayanlar için dikey antenler ve kısaltılmış antenler var.
- 13,8 V güç kaynağı: 100 watt için 20 amper ve üstü.
- Gerekirse bir anten uyumlayıcı (tuner): antenin birkaç bantta çalışmasını sağlar.
İlk görüşme nasıl olur?
Kısa dalgada genel çağrı CQ ile yapılır: "CQ CQ CQ, burası TA1XXX, Tango Alfa Bir Eksrey Eksrey Eksrey, dinliyorum." Cevap veren biri olursa birbirinize sinyal raporu ve konum verirsiniz. Görüşmeler genelde kısa olur; özellikle uzak ülkelerle.
Sinyal raporu RS sistemiyle verilir: okunabilirlik 1–5, sinyal gücü 1–9. "59" mükemmel demektir.
Şimdi sen dene
WebSDR'da gündüz 20 metreyi, akşam 40 metreyi dinle. Duyduğun her "CQ" çağrısının çağrı işaretini yaz ve ön ekten hangi ülkeden geldiğini bulmaya çalış.
Akılda kalsın
- Kısa dalga 3–30 MHz; sinyal iyonosferden yansıyıp kıtaları aşar.
- Gündüz yüksek, gece alçak bantlar açılır; 20 metre en popüleridir.
- Türkiye'de kısa dalgada yayın A sınıfı belgeyle yapılır.
- Genel çağrı CQ'dur; sinyal raporu RS sistemiyle verilir, 59 en iyisidir.
Kaynaklar
- Bant sınırları: IARU 1. Bölge HF bant planı
- 28.540 MHz afet frekansı: ARRL, 2023 · okundu 2026-11-10
- A sınıfı yetkisi: KEGM Amatör Telsizcilik Sınav ve Belgelendirme Yönetmeliği · okundu 2026-11-10