Telsizin menzili neye bağlı? Güç değil, görüş hattı
El telsizi kaç kilometre gider? Cevap güçte değil, yükseklikte ve aradaki arazide. Radyo ufkunu ve menzili artırmanın yollarını sade bir dille anlatıyoruz.
Bu yazıdan sonra "telsizim kaç kilometre gider?" sorusunun neden tek bir cevabı olmadığını ve menzilini nasıl artıracağını bileceksin.
VHF ışık gibi davranır
2 metre ve 70 santim bantlarındaki dalgalar kabaca ışık gibi yol alır. Antenin, karşıdaki anteni "görebiliyorsa" bağlantı kolaydır. Arada bir tepe, bir apartman ya da dünyanın kendi eğriliği varsa sinyal zayıflar ya da hiç ulaşmaz.
Bu yüzden 5 watt'lık el telsizi, tepedeki bir röleye 60 kilometreden ulaşabilir. Ama apartmanın arkasındaki arkadaşına ulaşamayabilir.
Radyo ufku
Dünya yuvarlak olduğu için düz arazide bile görebileceğin bir sınır vardır. Telsizciler buna radyo ufku der. Kabaca hesabı şöyle:
İpucu: Radyo ufku (km) ≈ 4,12 × (√ senin yüksekliğin + √ karşının yüksekliği). Yükseklikler metre cinsinden.
Birkaç örnek:
| Sen | Karşı taraf | Radyo ufku |
|---|---|---|
| Sokakta, 1,5 m | Sokakta, 1,5 m | yaklaşık 10 km |
| Sokakta, 1,5 m | Tepedeki röle, 440 m | yaklaşık 91 km |
| Çatıda, 25 m | Tepedeki röle, 440 m | yaklaşık 107 km |
Gördüğün gibi, karşı tarafın yüksekliği menzili on kat artırır. Röleler bu yüzden tepelere kurulur.
Güç ne kadar önemli?
Gücü iki katına çıkarmak menzili iki katına çıkarmaz. Görüş hattı yoksa güç çoğu zaman işe yaramaz; sinyal tepeyi aşamaz. Görüş hattı varsa düşük güç bile yeter.
Bu yüzden menzil için sıralama şudur:
- Yükseklik: sokak yerine balkon, balkon yerine çatı, çatı yerine tepe.
- Anten: kısa antenden uzun antene, el anteninden çatı antenine.
- Engeller: binanın içinden değil, pencereden ya da açık alandan konuş.
- Güç: en sona.
Şehir neden zorlaştırır?
Binalar sinyali yutar ve yansıtır. Beton ve metal en çok zayıflatanlardır. Bina içinden konuşurken sinyalin bir kısmı duvarda kalır. Pencere kenarına geçmek bile fark yaratır.
Şimdi sen dene
Araçlar sayfasındaki menzil aracını aç. Önce "sokakta", sonra "çatıda" seç; aynı röle için menzilin nasıl değiştiğini gör. Sonra haritada konumunu paylaş ve en yakın röleye arazi profiliyle ulaşıp ulaşamayacağına bak.
Akılda kalsın
- VHF ve UHF ışık gibi davranır; görüş hattı her şeydir.
- Radyo ufku ≈ 4,12 × (√h1 + √h2) km.
- Menzili önce yükseklik, sonra anten, sonra engeller belirler; güç en son.
- Bina içinden değil, pencereden ya da açık alandan konuş.
Kaynaklar
- Radyo ufku yaklaşımı (standart atmosfer, 4/3 dünya yarıçapı): temel yayılım bilgisi
- Sınav kapsamı "yayılım": MEB e-Sınav Kılavuzu 2026 · okundu 2026-11-10