Desibel nedir, telsizcilikte neden kullanılır?
Desibel, çarpmayı toplamaya çeviren bir ölçüdür. 3 dB neden iki kat, dBm ne demek, anten kazancı nasıl okunur? Sınav için sade anlatım.
Bu yazıdan sonra anten ve kablo ilanlarındaki dB değerlerini okuyabilecek, sınavdaki desibel sorularını çözebileceksin.
Neden desibel?
Telsizcilikte çok büyük ve çok küçük sayılarla uğraşırız. Telsiz 5 watt yayın yapar; karşıdaki telsize milyarda bir wattın bile çok altında bir güç ulaşır. Bu sayıları çarpıp bölmek zordur.
Desibel (dB), iki gücün oranını gösteren bir ölçüdür. Büyük oranları küçük sayılara çevirir ve çarpmayı toplamaya dönüştürür.
Ezberlemen gereken üç değer
| Desibel | Güç oranı |
|---|---|
| +3 dB | yaklaşık 2 kat |
| +10 dB | 10 kat |
| +20 dB | 100 kat |
Eksi değerler azalmayı gösterir: −3 dB yarıya iner, −10 dB onda birine iner.
Bu tablodan çoğu hesap çıkar. Örneğin +6 dB = 3 + 3 dB = 2 × 2 = 4 kat. +13 dB = 10 + 3 dB = 10 × 2 = 20 kat.
Neden toplamak kolay?
Bir zincir düşün: telsiz, kablo ve anten.
- kablo 3 dB kaybettiriyor (gücün yarısı gidiyor),
- anten 3 dB kazandırıyor (belli bir yönde iki kat).
Toplam: −3 + 3 = 0 dB. Yani bu zincir telsizin gücünü olduğu gibi yayar. Çarpma bölme yerine yalnız toplama yaptık.
dBm ve dBi
Desibel bir orandır; bir şeye göre ölçülür. Sonuna eklenen harf neye göre olduğunu söyler:
- dBm: 1 miliwatta göre. 0 dBm = 1 mW, 30 dBm = 1 W, 37 dBm = 5 W.
- dBi: her yöne eşit yayan hayali bir antene göre anten kazancı.
- dBd: dipol antene göre anten kazancı. 0 dBd yaklaşık 2,15 dBi'dir.
Anten ilanında "5 dBi" yazıyorsa, o anten belli bir yönde hayali antenden yaklaşık 3 kat güçlü yayar.
Kazanç bedava değil
Anten gücü yaratmaz; gücü bazı yönlere toplar. Kazancı yüksek bir anten, ufka doğru daha güçlü, yukarı ve aşağı doğru daha zayıf yayar. Ucuz el anteni ilanlarındaki büyük dBi değerlerine temkinli yaklaş.
Şimdi sen dene
Araçlar sayfasındaki menzil aracında "yayılan güç" satırına bak: dBm ve watt birlikte yazar. Gücü 5 W'tan 1 W'a indir ve dBm değerinin ne kadar düştüğünü gör. Neden yaklaşık 7 dB?
Akılda kalsın
- Desibel iki gücün oranıdır; çarpmayı toplamaya çevirir.
- +3 dB ≈ 2 kat, +10 dB = 10 kat, +20 dB = 100 kat.
- dBm 1 miliwatta göre, dBi hayali antene göre ölçülür.
- Anten gücü yaratmaz, yönlere dağıtır.
Kaynaklar
- Sınav kapsamı "güç ve enerji, anten özellikleri": MEB e-Sınav Kılavuzu 2026, Ek-1 · okundu 2026-11-10