Modülasyon: FM, AM ve SSB farkı
Ses radyo dalgasına nasıl bindirilir? FM, AM ve SSB modülasyonlarının farkı, hangisinin nerede kullanıldığı ve kısa dalgada sesin neden garip geldiği.
Bu yazıdan sonra FM, AM ve SSB arasındaki farkı ve el telsizinin neden FM, kısa dalganın neden SSB kullandığını bileceksin.
Modülasyon ne demek?
Radyo dalgası tek başına bir şey taşımaz; sabit bir titreşimdir. Sesi taşıyabilmek için dalganın bir özelliğini sesle birlikte değiştiririz. Buna modülasyon denir. Değişen dalgaya taşıyıcı deriz.
AM: dalganın gücü değişir
Genlik modülasyonunda (AM) dalganın gücü sesle birlikte artar ve azalır. Eski radyo yayınları ve uçakların telsizleri AM kullanır.
AM basittir ama parazite açıktır. Şimşek ve elektrik cihazlarının gürültüsü de dalganın gücünü değiştirdiği için hoparlörde cızırtı olarak duyulur.
FM: dalganın frekansı değişir
Frekans modülasyonunda (FM) dalganın gücü sabit kalır; frekansı sesle birlikte biraz ileri geri oynar.
FM parazite karşı dayanıklıdır ve ses temizdir. Bu yüzden el telsizleri, röleler ve FM radyolar FM kullanır. Bedeli, daha geniş bir frekans aralığı kaplamasıdır.
SSB: gereksizi at, gerekeni gönder
AM sinyalinde aslında aynı bilgi iki kez taşınır: taşıyıcının iki yanında iki ayna görüntüsü vardır. Bunlara yan bant denir.
Tek yan bant (SSB) bu ikisinden birini ve taşıyıcıyı atar; yalnız bir yan bandı gönderir. Sonuç:
- aynı güçle çok daha uzağa ulaşır,
- AM'nin yarısından az yer kaplar.
Bu yüzden kısa dalgada konuşmalar SSB ile yapılır. İki çeşidi vardır: üst yan bant (USB) ve alt yan bant (LSB). Alışkanlık olarak 10 MHz altında LSB, üstünde USB kullanılır.
SSB sesi neden garip gelir?
Taşıyıcı gönderilmediği için alıcı onu kendisi üretir. Frekansı tam tutturamazsan ses çizgi film karakteri gibi cıyaklar ya da boğuklaşır. Frekansı küçük adımlarla kaydırınca ses düzelir. WebSDR'da yaşadığın şey buydu.
Hangisi nerede?
| Mod | Nerede kullanılır? |
|---|---|
| FM | el telsizleri, röleler, 2 metre ve 70 santim |
| SSB | kısa dalga, uzun mesafe VHF |
| AM | havacılık, eski yayıncılık, bazı kısa dalga yayınları |
| CW (mors) | en dar bant, en uzun mesafe |
Şimdi sen dene
WebSDR'da aynı istasyonu önce LSB, sonra AM, sonra FM modunda dinle. Hangisinde anlaşılır olduğunu not et.
Akılda kalsın
- Modülasyon, sesi dalganın bir özelliğine bindirmektir.
- AM gücü, FM frekansı değiştirir; FM parazite daha dayanıklıdır.
- SSB yalnız bir yan bandı gönderir; daha uzağa gider, daha az yer kaplar.
- El telsizi FM, kısa dalga SSB kullanır.
Kaynaklar
- Sınav kapsamı "modüle edilmiş sinyaller, modülasyon çeşitleri": MEB e-Sınav Kılavuzu 2026, Ek-1 · okundu 2026-11-10